چرا از هواساز استفاده می کنیم؟ ۱۰ دلیل اصلی و راهنمای انتخاب

چرا از هواساز استفاده می کنیم؟ 

بسیاری از مهندسان تاسیسات، پیمانکاران و کارفرمایان پروژه های ساختمانی، در مرحله انتخاب سیستم تهویه مطبوع با این سوال روبرو می شوند که چرا از هواساز استفاده می کنیم و آیا این دستگاه نسبت به فن کویل یا کولر گازی واقعا انتخاب بهتری است یا نه. اگر هنوز با تعریف، اجزا و طرز کار این دستگاه آشنا نیستید، پیشنهاد می کنیم پیش از مطالعه این مقاله، نگاهی به مقاله هواساز چیست؟ بیندازید تا با مفاهیم پایه آن آشنا شوید.

در این مقاله، به جای تکرار تعاریف کلی، مستقیم به سراغ دلایل اصلی استفاده از هواساز می رویم، آن را با فن کویل و کولر گازی مقایسه می کنیم و در نهایت مشخص می کنیم که این دستگاه برای چه نوع پروژه هایی بهترین گزینه به شمار می رود.

هواساز چه مشکلی را حل می کند؟

فضاهای بزرگ و یکپارچه مثل سالن های صنعتی، مراکز تجاری، سینماها، تالارهای پذیرایی و بیمارستان ها به حجم بالایی از هوای تازه، تصفیه شده و با دما و رطوبت یکسان نیاز دارند. تامین این نیاز با دستگاه های پراکنده مانند کولر گازی یا چندین فن کویل، نه از نظر فنی و نه از نظر اقتصادی قابل توجیه نیست؛ چون هرکدام از این دستگاه ها فقط بخش کوچکی از فضا را پوشش می دهند و هماهنگ کردن آن ها برای رسیدن به یک شرایط محیطی یکسان در کل ساختمان عملا غیرممکن است.

هواساز دقیقا برای حل این مشکل طراحی شده است؛ یک دستگاه مرکزی که می تواند حجم زیادی از هوا را مکش، تصفیه، گرم یا سرد و سپس از طریق کانال کشی در کل فضا توزیع کند. به همین دلیل وقتی صحبت از چرا از هواساز استفاده می کنیم به میان می آید، باید ابتدا به مقیاس، یکپارچگی فضا و نیاز واقعی پروژه به هوای تازه نگاه کرد، نه فقط به مزایای فنی دستگاه به تنهایی.

۱۰ دلیل اصلی استفاده از هواساز

۱. تامین حجم بالای هوای تازه

برخلاف کولر گازی و بسیاری از مدل های فن کویل که عمدتا هوای داخل فضا را بازچرخش می کنند، هواساز می تواند بخش قابل توجهی از هوای ورودی خود را مستقیما از هوای آزاد بیرون تامین کند. این موضوع به خصوص در فضاهایی با تراکم جمعیتی بالا مثل سالن های همایش، سینما یا فضاهای اداری بزرگ اهمیت زیادی دارد، چون تامین اکسیژن کافی و خروج هوای کثیف و دی اکسید کربن تولیدشده، مستقیما روی سلامت و بهره وری افراد حاضر در آن فضا تاثیر می گذارد.

۲. کنترل یکپارچه دما در فضاهای بزرگ

در فضاهای تک حجمی و بزرگ مثل سوله های صنعتی یا سالن های تولیدی، نصب چندین دستگاه کولر گازی یا فن کویل به این معنی است که هر دستگاه باید جداگانه تنظیم و هماهنگ شود؛ کاری که در عمل باعث ناهماهنگی دما در نقاط مختلف فضا می شود. هواساز با یک سیستم کنترلی واحد، دمای هوای خروجی را برای کل کانال کشی تنظیم می کند و در نتیجه دمای یکنواخت تری در سراسر فضا ایجاد می کند.

۳. تنظیم دقیق رطوبت

یکی از تفاوت های اصلی هواساز با کولر گازی معمولی، وجود سیستم رطوبت زن و رطوبت گیر در داخل دستگاه است. در فصول سرد که گرمایش پیوسته باعث خشکی بیش از حد هوا می شود، هواساز می تواند با رطوبت زنی، رطوبت هوا را به سطح مطلوب برساند؛ و در مقابل، در شرایط مرطوب، رطوبت گیری دستگاه از تراکم بخار آب و رشد قارچ و کپک در فضا جلوگیری می کند. این قابلیت، یکی از پاسخ های مهم به سوال چرا از هواساز استفاده می کنیم در پروژه هایی با حساسیت بالا به رطوبت محیط است.

۴. فیلتراسیون چندلایه و بهبود کیفیت هوا

هواساز معمولا از چند ردیف فیلتر پشت سر هم استفاده می کند؛ از فیلترهای فلزی و کیسه ای برای ذرات بزرگ تر تا فیلترهای هپا و اولپا برای حذف ذرات بسیار ریز، باکتری ها و آلرژن ها. همین موضوع باعث شده هواساز به گزینه اصلی برای فضاهایی مثل اتاق عمل، آزمایشگاه، اتاق تمیز و صنایع دارویی و الکترونیک تبدیل شود؛ جایی که کیفیت هوا مستقیما روی سلامت افراد یا کیفیت محصول تاثیر می گذارد.

۵. صرفه جویی در مصرف انرژی

برخلاف تصور رایج که هواساز را دستگاهی پرمصرف می دانند، نسخه های امروزی آن با سیستم های بازیافت انرژی مثل کویل دورگذر، بخشی از انرژی هوای خروجی از ساختمان را به هوای ورودی تازه منتقل می کنند. علاوه بر این، اتصال هواساز به سیستم مدیریت ساختمان (BMS) امکان تنظیم خودکار دما، رطوبت و دبی هوا بر اساس نیاز واقعی فضا را فراهم می کند و از مصرف انرژی غیرضروری جلوگیری می کند.

۶. مقرون به صرفه بودن نسبت به نصب چند دستگاه مجزا

اگرچه هزینه اولیه خرید و نصب یک هواساز معمولا بیشتر از یک دستگاه کولر گازی است، اما برای پوشش یک فضای بزرگ و یکپارچه، هزینه کل نصب، سیم کشی، لوله کشی و نگهداری چندین دستگاه پراکنده در بسیاری موارد از هزینه یک سیستم هواساز مرکزی بیشتر می شود. به همین دلیل در تحلیل اقتصادی پروژه های بزرگ، هواساز معمولا گزینه مقرون به صرفه تری است.

۷. یکپارچگی با چیلر، بویلر و سیستم های هوشمند

هواساز خودش گرما یا سرما تولید نمی کند، بلکه با چیلر، بویلر، GHP یا VRF در ارتباط است و فقط نقش توزیع کننده هوای سرد و گرم را دارد. این ویژگی به مهندسان تاسیسات اجازه می دهد سیستم گرمایشی و سرمایشی پروژه را به صورت کاملا سفارشی و متناسب با نیاز واقعی طراحی کنند، به جای آن که به محدودیت های یک دستگاه تمام یکپارچه وابسته باشند.

۸. افزایش امنیت و کاهش ورود آلاینده و حشرات

با وجود هواساز، نیازی نیست برای تهویه فضا پنجره ها باز بماند. این موضوع علاوه بر افزایش سطح امنیت ساختمان در برابر ورود افراد یا حیوانات ناخواسته، از ورود گرد و غبار، حشرات و آلاینده های هوای بیرون به داخل فضا نیز جلوگیری می کند؛ مزیتی که در ساختمان های واقع در مناطق پرترافیک یا صنعتی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

۹. مناسب بودن برای صنایع و فضاهای حساس

در صنایعی مثل داروسازی، الکترونیک و صنایع غذایی، حتی کوچک ترین نوسان دما، رطوبت یا وجود ذرات معلق می تواند کیفیت محصول نهایی را تحت تاثیر قرار دهد. هواساز با دقت بالا در کنترل این پارامترها و امکان استفاده از فیلترهای تخصصی، یکی از معدود گزینه هایی است که می تواند الزامات سختگیرانه این صنایع را برآورده کند.

۱۰. سادگی کنترل و نگهداری

با وجود پیچیدگی ظاهری، عملکرد داخلی هواساز نسبتا ساده است و کنترل آن نیاز به تنظیمات تخصصی پیچیده ندارد. از طرف دیگر، نگهداری یک دستگاه مرکزی هواساز معمولا ساده تر از سرویس دوره ای چندین دستگاه کولر گازی یا فن کویل پراکنده در نقاط مختلف ساختمان است.

هواساز در مقابل فن کویل و کولر گازی؛ چرا گاهی بهترین انتخاب نیست

صداقت در ارائه اطلاعات فنی به همان اندازه مزایای هواساز اهمیت دارد. هواساز برای فضاهای یکپارچه و بزرگ بهترین انتخاب است، اما برای واحدهای مسکونی، اداری کوچک یا مغازه های یک مرکز تجاری که هرکدام به کنترل دمای مستقل نیاز دارند، گزینه مناسبی نیست؛ چون هوای خروجی از هواساز با یک دما مشخص در تمام مسیر کانال کشی توزیع می شود و امکان تنظیم جداگانه هر اتاق وجود ندارد. در چنین مواردی، فن کویل با امکان روشن و خاموش کردن مستقل هر واحد، انتخاب بهتری است.

جدول زیر تفاوت اصلی این سه گزینه را نشان می دهد:

هواساز برای چه نوع پروژه هایی مناسب تر است؟

بر اساس دلایلی که گفته شد، می توان کاربردهای هواساز را بر اساس نوع فضا این طور دسته بندی کرد:

سوالات متداول

آیا هواساز برای آپارتمان مسکونی مناسب است؟

به طور کلی نه. در واحدهای مسکونی که هر اتاق نیاز به دمای مستقل دارد، فن کویل گزینه مناسب تری است. هواساز برای آپارتمان های بزرگ و یکپارچه یا مجتمع های مسکونی با سالن های مشترک بزرگ کاربرد دارد.

تفاوت اصلی هواساز و فن کویل در پاسخ به چرا انتخاب کدام بهتر است چیست؟

تفاوت اصلی در مقیاس کنترل است؛ فن کویل کنترل مستقل هر فضا را فراهم می کند، در حالی که هواساز یک دما و رطوبت یکسان را برای کل فضای تحت پوشش خود ایجاد می کند.

آیا هزینه استفاده از هواساز در بلندمدت توجیه اقتصادی دارد؟

برای فضاهای بزرگ و یکپارچه، بله. هزینه نصب و نگهداری یک سیستم هواساز مرکزی معمولا از هزینه نصب و سرویس چندین دستگاه پراکنده کمتر است، به خصوص وقتی بازیافت انرژی هم در طراحی دستگاه لحاظ شده باشد.

آیا هواساز به تنهایی گرما یا سرما تولید می کند؟

نه. هواساز فقط هوا را توزیع می کند و برای تامین آب گرم یا سرد به دستگاه هایی مثل بویلر، چیلر، GHP یا VRF متصل می شود.

جمع بندی

در پاسخ به این سوال که چرا از هواساز استفاده می کنیم، می توان گفت دلیل اصلی، نیاز فضاهای بزرگ و یکپارچه به حجم بالای هوای تازه، کنترل دقیق دما و رطوبت و کیفیت هوای بالاتر است؛ ویژگی هایی که با نصب چند دستگاه پراکنده به سختی و با هزینه بیشتری قابل دستیابی هستند. در عین حال، برای فضاهای کوچک تر و تفکیک شده مثل واحدهای مسکونی، فن کویل یا کولر گازی انتخاب منطقی تری است.

اگر هنوز با اجزا و طرز کار این دستگاه آشنا نیستید، مقاله هواساز چیست؟ را مطالعه کنید.

برای دریافت مشاوره رایگان درباره انتخاب هواساز متناسب با پروژه خود، با کارشناسان ما تماس بگیرید